Siyasətdə verilən vədlər zamanla unudula bilər, söylənilən fikirlər illər keçdikcə öz aktuallığını itirə bilər. Ancaq dövlətin tarixini dəyişən nəticələr unudulmur. Prezident İlham Əliyevin rəhbərlik etdiyi dövrə məhz bu prizmadan baxdıqda Azərbaycanın keçdiyi yolun miqyası daha aydın görünür. Ölkənin ərazi bütövlüyünün bərpasından tam suverenliyinin təmin olunmasına, beynəlxalq mövqelərinin möhkəmləndirilməsindən Qarabağda başlanan böyük quruculuğa qədər əldə edilən nəticələr Azərbaycanın müasir dövlətçilik tarixinin mühüm səhifələrini təşkil edir.

İlham Əliyevin idarəçilik xəttində dövlət maraqlarının qorunması əsas prinsip kimi önə çıxır. Dünyada siyasi münasibətlərin sürətlə dəyişdiyi, dövlətlər arasında iqtisadi və geosiyasi rəqabətin gücləndiyi şəraitdə Azərbaycanın öz milli mövqeyini qoruması mühüm əhəmiyyət daşıyır. Ölkənin fərqli dövlətlərlə əməkdaşlıq etməklə yanaşı, qərarlarını öz maraqları əsasında müəyyənləşdirməsi müstəqil dövlətçilik düşüncəsinin praktiki ifadəsi kimi qiymətləndirilə bilər.

Bu müstəqilliyin arxasında isə güclü iqtisadi dayaqların olması vacibdir. Məhz buna görə ötən illərdə Azərbaycanın enerji imkanlarının genişləndirilməsi ilə paralel olaraq yolların, elektrik təsərrüfatının, kommunikasiya sistemlərinin və digər mühüm infrastrukturların yenilənməsinə böyük diqqət ayrılıb. Yeni istehsal müəssisələrinin yaradılması, sahibkarlığın dəstəklənməsi, kənd təsərrüfatının müasirləşdirilməsi və regionların iqtisadi fəallığının artırılması ölkənin gəlirlərinin daha geniş sahələrdən formalaşdırılması məqsədinə xidmət edir.

Prezident İlham Əliyevin siyasi fəaliyyətinə tarixi qiymət verilərkən Qarabağ məsələsi isə tamam başqa əhəmiyyət daşıyır. Bu məsələ Azərbaycan xalqı üçün sadəcə ərazi problemi deyildi. Qarabağ milli qürur, tarixi ədalət və doğma yurda qayıdış məsələsi idi. Uzun illər davam edən danışıqların nəticə vermədiyi şəraitdə Azərbaycan öz hərbi və siyasi gücünü artırdı. 2020-ci ildə Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi altında Azərbaycan Ordusunun qazandığı tarixi Zəfər xalqın onilliklər boyu gözlədiyi nəticəni gerçəyə çevirdi.

Qələbədən sonra Azərbaycanın qarşısında daha mürəkkəb, lakin bir o qədər şərəfli vəzifə yarandı: azad edilmiş torpaqlarda həyatı yenidən qurmaq. Bu gün Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda görülən işlər Azərbaycanın quruculuq imkanlarının nümayişinə çevrilib. Yolların, yaşayış məntəqələrinin, məktəblərin, enerji obyektlərinin və digər infrastrukturların sıfırdan yaradılması böyük maliyyə, təşkilatçılıq və siyasi iradə tələb edir. Ən mühüm nəticə isə həmin torpaqlara Azərbaycan insanının geri dönməsidir. İllərlə köçkün həyatı yaşayan insanların öz doğma yurdlarında yenidən ocaq qalaması Böyük Qayıdışın ən qiymətli mənzərəsidir.

Bu gün Azərbaycanın əldə etdiyi tarixi nəticələrin arxasında şəhidlərin canı, qazilərin sağlamlığı və Azərbaycan əsgərinin misilsiz qəhrəmanlığı dayanır. Buna görə şəhid ailələrinə və qazilərə münasibət sadəcə sosial siyasət məsələsi kimi qəbul edilə bilməz. Onların qayğılarının həlli, sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi, mənzil, müalicə və reabilitasiya imkanlarının yaradılması dövlətin öz qəhrəmanları qarşısındakı mənəvi məsuliyyətidir. Prezident İlham Əliyevin şəhid ailələri və qazilərlə bağlı məsələləri daim diqqətdə saxlaması da bu məsuliyyətin dövlət səviyyəsində ifadəsidir.

İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən siyasətin mühüm tərəflərindən biri də Azərbaycanı yalnız bugünkü imkanları ilə deyil, gələcək potensialı ilə gücləndirmək istəyidir. Müasir texnologiyalar, rəqəmsal iqtisadiyyat, alternativ enerji, logistika və yeni nəqliyyat imkanları getdikcə daha böyük əhəmiyyət qazanır. Azərbaycan öz coğrafi mövqeyini sadəcə xəritədəki üstünlük kimi saxlamaq deyil, onu beynəlxalq ticarət və nəqliyyat sistemində real iqtisadi üstünlüyə çevirmək istiqamətində fəaliyyət göstərir.

Dövlətin inkişafı isə vətəndaşın həyatından kənarda baş verən proses ola bilməz. Yeni məktəbin qapısının açılması, ucqar kəndə yolun çəkilməsi, müasir səhiyyə xidmətlərinin əlçatan olması, yeni iş yerinin yaradılması və sosial müdafiənin gücləndirilməsi böyük iqtisadi strategiyanın insan həyatındakı real ifadəsidir. Dövlətin imkanları artdıqca bu imkanların insanların rifahına çevrilməsi Azərbaycanın sosial siyasətinin qarşısında duran mühüm vəzifələrdən biridir.

Azərbaycanın beynəlxalq aləmdə mövqeyinin möhkəmlənməsi də təsadüfi proses deyil. Enerji layihələri, nəqliyyat marşrutları, beynəlxalq tədbirlər və müxtəlif dövlətlərlə qurulan münasibətlər ölkənin siyasi və iqtisadi əhəmiyyətini artırıb. Prezident İlham Əliyevin xarici siyasətdə Azərbaycanın mövqeyini açıq ifadə etməsi və milli maraqları ön plana çəkməsi ölkənin özünü beynəlxalq münasibətlərdə müstəqil tərəf kimi təqdim etməsinin əsas xüsusiyyətlərindən biridir.

Tarix rəhbərləri söylədikləri sözlərin çoxluğu ilə deyil, ölkələrinin taleyində buraxdıqları nəticələrlə yadda saxlayır. İlham Əliyevin prezidentliyi dövründə Azərbaycan ərazi bütövlüyünü bərpa edib, bütün suveren ərazilərində dövlət hakimiyyətini təmin edib və Qarabağda geniş quruculuq mərhələsinə başlayıb. İndi qarşıdakı məqsəd Qələbənin yaratdığı milli ruhu iqtisadi yüksəlişə, sosial rifaha, elmi-texnoloji tərəqqiyə və daha qüdrətli dövlət quruculuğuna çevirməkdir. Məhz görülən işlərin nəticəsi Prezident İlham Əliyevin adını Azərbaycanın müasir tarixində mühüm siyasi mərhələ ilə bağlayan əsas amil kimi çıxış edir.

Azərbaycanın müasir tarixində baş verən ən böyük dəyişikliklərdən biri dövlətin öz imkanlarına və gələcəyinə münasibətində yaranan yeni düşüncədir. Bir vaxtlar mürəkkəb regional proseslərin nəticələrini gözləməyə məcbur qalan Azərbaycan bu gün öz milli maraqlarını açıq şəkildə ifadə edən, strateji təşəbbüslərlə çıxış edən və qarşısına qoyduğu məqsədlərin arxasında siyasi iradə nümayiş etdirən dövlət kimi tanınır. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi altında formalaşan bu siyasi xətt ölkənin həm daxili inkişafına, həm də beynəlxalq mövqeyinə yeni məzmun qazandırıb.

Dövlət başçısının idarəçilik kursunda ən mühüm məsələlərdən biri Azərbaycanın müstəqilliyinin real iqtisadi və siyasi dayaqlarla təmin olunmasıdır. Çünki dövlətin öz qərarını sərbəst verməsi üçün onun güclü iqtisadiyyatı, etibarlı təhlükəsizlik sistemi və uzunmüddətli inkişaf strategiyası olmalıdır. Bu baxımdan enerji imkanlarının genişləndirilməsi, valyuta ehtiyatlarının formalaşdırılması, strateji infrastrukturun yaradılması, nəqliyyat və logistika imkanlarının artırılması ölkənin dövlətçilik potensialının gücləndirilməsində mühüm rol oynayıb.

Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi dövründə Azərbaycan üçün təhlükəsizlik anlayışı da yeni məzmun qazandı. Müasir və peşəkar ordunun yaradılması dövlət siyasətinin prioritet istiqamətlərindən biri oldu. Silahlı Qüvvələrin texniki imkanlarının artırılması, hərbi hazırlığın yüksəldilməsi və müdafiə potensialının gücləndirilməsi illərlə ardıcıl şəkildə həyata keçirildi. Bütün bunlar sadəcə hərbi üstünlük yaratmaq üçün deyil, Azərbaycanın öz ərazi bütövlüyünü və milli təhlükəsizliyini qorumaq imkanlarını möhkəmləndirmək məqsədi daşıyırdı.

Tarix həmin hazırlığın əhəmiyyətini 2020-ci ildə göstərdi. Prezident, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi altında Azərbaycan Ordusu Vətən müharibəsində böyük qəhrəmanlıq nümayiş etdirərək xalqımızın uzun illər gözlədiyi tarixi Zəfəri qazandı. Qarabağın azadlığı Azərbaycanın dövlətçilik tarixində yalnız hərbi Qələbə kimi deyil, milli iradənin və xalq-dövlət birliyinin möhtəşəm nəticəsi kimi yadda qaldı. Sonrakı mərhələdə Azərbaycanın bütün ərazisində suverenliyinin təmin edilməsi ilə ölkənin qarşısında tamamilə yeni tarixi səhifə açıldı.

Bu tarixi səhifənin hər sətrində şəhidlərimizin və qazilərimizin əvəzsiz xidmətləri vardır. Azərbaycanın azadlığı və ərazi bütövlüyü uğrunda həyatını fəda edən şəhidlərimizin xatirəsi xalqımız üçün müqəddəsdir. Qazilərimizin döyüş meydanında göstərdikləri igidlik isə gələcək nəsillərə Vətən sevgisinin ən böyük nümunələrindən biri olaraq qalacaq. Şəhid ailələrinin və qazilərin sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi, mənzil, müalicə və reabilitasiya məsələlərinin həlli istiqamətində dövlət tərəfindən həyata keçirilən tədbirlər bu qəhrəmanlığa göstərilən ehtiramın mühüm ifadəsidir.

Müharibədən sonra Azərbaycan dünyaya başqa bir bacarığını – dağıdılmış torpaqları yenidən qurmaq gücünü göstərməyə başladı. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda həyata keçirilən genişmiqyaslı işlər təkcə bərpa prosesi deyil, yeni bir regionun formalaşdırılmasıdır. Müasir yaşayış kompleksləri, yollar, tunellər, enerji infrastrukturu, məktəblər və digər sosial obyektlər yaradılır. Azərbaycan azad edilmiş əraziləri keçmiş vəziyyətinə qaytarmaqla kifayətlənmir, həmin torpaqlarda gələcəyin şəhər və kəndlərini qurur.

Bu quruculuğun ən böyük mənası isə Böyük Qayıdışla tamamlanır. Uzun illər yurd həsrəti çəkmiş ailələrin öz doğma torpaqlarına dönməsi Azərbaycanın Zəfərdən sonrakı tarixinin ən təsirli hadisələrindəndir. Bir vaxtlar məcburi köçkün kimi dünyaya gəlmiş gəncin bu gün ata-babasının yurdunda öz gələcəyini qurması bütöv bir tarixi dövrün dəyişdiyini göstərir. Qarabağ artıq yalnız keçmiş haqqında danışılan müqəddəs məkan deyil, insanların yaşadığı, çalışdığı və gələcək planları qurduğu Azərbaycan torpağıdır.

Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə ölkənin qarşısında duran növbəti böyük məqsədlər iqtisadiyyatın yeni keyfiyyət mərhələsinə keçirilməsi ilə bağlıdır. Neft və qaz gəlirlərindən asılılığın azaldılması, qeyri-neft istehsalının artırılması, sahibkarlığın inkişafı, kənd təsərrüfatının modernləşdirilməsi və yeni texnologiyaların iqtisadiyyata inteqrasiyası bu baxımdan mühüm əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycanın yaşıl enerji potensialının genişləndirilməsi də gələcəyin iqtisadi modelində xüsusi yer tutan istiqamətlərdəndir.

Ölkənin xarici siyasətində isə Azərbaycanın strateji coğrafiyası getdikcə daha böyük üstünlüyə çevrilir. Şərqlə Qərbi birləşdirən nəqliyyat yollarında, enerji təhlükəsizliyində və regional iqtisadi əməkdaşlıqda ölkənin rolunun artması onun beynəlxalq əhəmiyyətini genişləndirir. Azərbaycan müxtəlif tərəfdaşlarla əməkdaşlıq qurmaqla yanaşı, öz milli maraqlarını əsas götürən müstəqil siyasət yürütməyə çalışır. Prezident İlham Əliyevin beynəlxalq platformalarda nümayiş etdirdiyi mövqe də bu siyasi xəttin ifadəsi kimi diqqət çəkir.

Azərbaycan bu gün artıq tarixdən cavab gözləyən deyil, öz tarixinin növbəti mərhələsini özü müəyyənləşdirən dövlətdir. Qarabağ Zəfəri ilə əldə edilən milli güc, azad torpaqlarda aparılan quruculuq, genişlənən iqtisadi imkanlar və beynəlxalq səviyyədə möhkəmlənən mövqe qarşıdakı illər üçün daha böyük perspektivlər yaradır. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi altında Azərbaycanın əsas məqsədi indi əldə etdiyi siyasi və tarixi nailiyyətləri insanların daha yüksək rifahına, müasir iqtisadiyyata və gələcək nəsillərin qürur duyacağı qüdrətli dövlətə çevirməkdir.

Böyük dövlətçilik ənənələri yalnız keçmişin şanlı səhifələri ilə yaşamır. Onlar hər yeni dövrdə verilən qərarlarla, qorunan milli dəyərlərlə və gələcək nəsillər üçün yaradılan imkanlarla davam etdirilir. Azərbaycanın müasir siyasi tarixində Prezident İlham Əliyevin rəhbərlik etdiyi illər də məhz bu baxımdan xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Bu dövr ölkənin qarşısında duran mürəkkəb məsələlərin həlli, mühüm strateji layihələrin həyata keçirilməsi və dövlətçilik tarixində yeni mərhələnin başlanması ilə yadda qalıb.

Dövlətə rəhbərlik etmək yalnız siyasi qərarlar qəbul etmək deyil, milyonlarla insanın gələcəyi qarşısında məsuliyyət daşımaq deməkdir. Prezident İlham Əliyevin idarəçilik fəaliyyətində uzunmüddətli dövlət maraqlarının qorunması, milli təhlükəsizliyin möhkəmləndirilməsi və Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlərdə müstəqil mövqeyinin saxlanılması mühüm yer tutur. Dünyada siyasi və iqtisadi münasibətlərin sürətlə dəyişdiyi bir şəraitdə ölkənin öz inkişaf istiqamətini müəyyənləşdirməsi və strateji hədəflərinə sadiq qalması xüsusi əhəmiyyət kəsb edir.

Azərbaycanın son onilliklərdə həyata keçirdiyi enerji və nəqliyyat layihələri ölkənin iqtisadi imkanlarının genişlənməsinə mühüm təsir göstərib. Beynəlxalq enerji bazarlarında etibarlı tərəfdaş kimi mövqeyini möhkəmləndirən Azərbaycan eyni zamanda Şərqlə Qərb arasında mühüm nəqliyyat əlaqələrinin inkişafına töhfə verir. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə bu sahələrdə aparılan siyasət ölkənin coğrafi üstünlüklərindən daha səmərəli istifadə edilməsinə, beynəlxalq iqtisadi əməkdaşlığın genişlənməsinə və yeni investisiya imkanlarının yaranmasına şərait yaradıb.

Lakin Azərbaycanın müasir tarixində elə bir məsələ var idi ki, onun həlli bütün digər məqsədlərdən daha böyük mənəvi əhəmiyyət daşıyırdı. Bu, doğma Qarabağ torpaqlarının işğaldan azad olunması idi. Uzun illər ərzində Azərbaycan xalqının yaddaşında yaşayan bu arzu 2020-ci ildə Vətən müharibəsi zamanı gerçəkliyə çevrildi. Prezident, Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi altında Azərbaycan Ordusu böyük qəhrəmanlıq nümayiş etdirərək tarixi Qələbə qazandı. 2023-cü ildə Azərbaycanın bütün ərazisində suverenliyinin təmin olunması isə ölkənin müasir dövlətçilik tarixində mühüm dönüş nöqtəsi oldu.

Bu tarixi nailiyyətin arxasında Azərbaycan əsgərinin mərdliyi, şəhidlərimizin misilsiz fədakarlığı və qazilərimizin qəhrəmanlığı dayanır. Vətən uğrunda həyatını fəda edən igidlərimizin xatirəsi xalqımızın qəlbində əbədi yaşayacaq. Şəhid ailələrinə və qazilərə göstərilən dövlət qayğısı, onların sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi, mənzil və reabilitasiya imkanlarının genişləndirilməsi istiqamətində görülən tədbirlər bu fədakarlığa verilən qiymətin mühüm ifadəsidir. Azərbaycanın gələcək nəsilləri azadlıq uğrunda göstərilən qəhrəmanlığı daim ehtiramla xatırlayacaqlar.

Bu gün Qarabağda aparılan quruculuq işlərinə nəzər saldıqda tarixi Qələbənin necə böyük məsuliyyət yaratdığını görmək mümkündür. Dağıdılmış şəhər və kəndlərin yenidən qurulması, müasir yolların, yaşayış komplekslərinin, məktəblərin və digər sosial obyektlərin yaradılması genişmiqyaslı dövlət proqramlarının tərkib hissəsidir. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən Böyük Qayıdış proqramı yalnız insanların öz evlərinə dönməsini deyil, bütöv bir bölgədə iqtisadi, sosial və mədəni həyatın yenidən formalaşdırılmasını nəzərdə tutur. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun dirçəlişi Azərbaycanın yeni inkişaf mərhələsinin mühüm istiqamətlərindən birinə çevrilib.

Azərbaycanın inkişafında regionların sosial-iqtisadi vəziyyətinin yaxşılaşdırılması da əhəmiyyətli yer tutur. Müxtəlif bölgələrdə yolların yenilənməsi, kommunal infrastrukturun genişləndirilməsi, yeni müəssisələrin yaradılması və sosial obyektlərin tikilməsi insanların yaşayış şəraitinə təsir göstərən mühüm amillərdəndir. Regionların iqtisadi potensialından istifadə edilməsi, kənd təsərrüfatının inkişafı və məşğulluq imkanlarının artırılması ölkənin daha tarazlı inkişafına xidmət edən istiqamətlər kimi diqqət çəkir.

Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycanın beynəlxalq əlaqələrinin genişləndirilməsi ölkənin xarici siyasət imkanlarının inkişafında mühüm rol oynayıb. Müxtəlif dövlətlərlə qurulan tərəfdaşlıq münasibətləri, beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlıq və qlobal əhəmiyyətli tədbirlərin Azərbaycanda keçirilməsi ölkənin diplomatik fəallığını nümayiş etdirir. Azərbaycan enerji təhlükəsizliyi, nəqliyyat, iqtisadi əməkdaşlıq və regional sabitlik kimi məsələlərdə öz mövqeyini ifadə edən dövlət kimi beynəlxalq proseslərdə iştirakını davam etdirir.

Müasir Azərbaycanın gələcəyini müəyyənləşdirən əsas istiqamətlərdən biri də gənc nəslin bilikli, vətənpərvər və peşəkar yetişməsidir. Təhsil sisteminin inkişaf etdirilməsi, yeni məktəblərin yaradılması, gənclərin müasir bilik və texnologiyalara yiyələnməsi üçün imkanların genişləndirilməsi ölkənin uzunmüddətli tərəqqisi baxımından mühüm əhəmiyyət daşıyır. Çünki güclü dövlətin davamlı inkişafı yalnız iqtisadi resurslarla deyil, həm də savadlı, təşəbbüskar və məsuliyyətli vətəndaşların fəaliyyəti ilə təmin olunur.

Azərbaycanın qarşısında duran yeni vəzifələr arasında iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi, innovativ istehsal sahələrinin inkişafı və ekoloji dayanıqlılığın gücləndirilməsi xüsusi yer tutur. Yaşıl enerji layihələri, rəqəmsal transformasiya, yeni nəqliyyat bağlantıları və sahibkarlıq imkanlarının genişləndirilməsi gələcək iqtisadi inkişafın mühüm istiqamətləri hesab olunur. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən strateji təşəbbüslər Azərbaycanın dəyişən dünya iqtisadiyyatında öz mövqeyini daha da gücləndirməsinə yönəlib.

Tarixdə böyük hadisələr təkcə baş verdikləri günlərlə deyil, sonrakı nəsillərin həyatına göstərdikləri təsirlə qiymətləndirilir. Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası, Qarabağda yeni həyatın başlanması, iqtisadi və beynəlxalq imkanların genişlənməsi də belə hadisələr sırasındadır. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi dövründə əldə olunan nəticələr ölkənin müasir dövlətçilik salnaməsində mühüm yer tutur. Qarşıdakı illərin əsas məqsədi isə bu tarixi nailiyyətlərin davamlı iqtisadi tərəqqiyə, daha yüksək sosial rifaha və gələcək nəsillər üçün geniş imkanlara çevrilməsidir.

Azərbaycanın müasir inkişaf yolunda Prezident İlham Əliyevin siyasi fəaliyyəti mühüm qərarlar, böyük məsuliyyət və tarixi nəticələrlə xarakterizə olunur. Bu yolun ən böyük mənası isə əldə edilmiş nailiyyətlərin qorunması, dövlət müstəqilliyinin daha da möhkəmləndirilməsi və gələcək nəsillərə daha güclü Azərbaycan miras qoyulmasıdır.

Hər bir xalqın tarixində gələcək nəsillərin xüsusi ehtiramla xatırlayacağı hadisələr, böyük dəyişikliklər və taleyüklü qərarlar olur. Azərbaycanın müasir dövlətçilik salnaməsində Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə yaşanan dövr də mühüm siyasi və tarixi hadisələrlə zəngindir. Bu illər ərzində ölkənin iqtisadi imkanlarının genişlənməsi, beynəlxalq əlaqələrinin inkişafı, ərazi bütövlüyünün bərpası və yeni quruculuq mərhələsinin başlanması Azərbaycanın qarşısında fərqli perspektivlər açıb. Dövlət başçısının həyata keçirdiyi siyasətdə milli maraqların müdafiəsi, dövlət müstəqilliyinin möhkəmləndirilməsi və gələcək inkişaf üçün etibarlı əsasların yaradılması mühüm yer tutur.

Prezident İlham Əliyevin siyasi fəaliyyətində diqqət çəkən cəhətlərdən biri dövlət idarəçiliyinə strateji yanaşmanın ön plana çıxarılmasıdır. Müasir dünyada dövlətin uğuru yalnız mövcud imkanlarından deyil, həmin imkanları gələcək məqsədlərə uyğun istiqamətləndirmək bacarığından da asılıdır. Azərbaycanın enerji ehtiyatlarının beynəlxalq əməkdaşlıq layihələrinə cəlb edilməsi, mühüm nəqliyyat infrastrukturlarının yaradılması və iqtisadi əlaqələrinin genişləndirilməsi ölkənin regional əhəmiyyətini artıran amillər sırasında xüsusi yer tutur. Bu istiqamətdə həyata keçirilən siyasət Azərbaycanın müstəqil qərarvermə imkanlarının möhkəmləndirilməsinə də xidmət edir.

Dövlət başçısının rəhbərliyi ilə ölkənin iqtisadi potensialının inkişaf etdirilməsi müxtəlif sahələrdə yeni imkanların yaranmasına şərait yaradıb. Sənaye müəssisələrinin fəaliyyətinin genişləndirilməsi, sahibkarlıq mühitinin təkmilləşdirilməsi, kənd təsərrüfatına dövlət dəstəyi və müasir texnologiyaların tətbiqi iqtisadiyyatın şaxələndirilməsi istiqamətində mühüm addımlardır. Azərbaycan iqtisadiyyatının yalnız təbii sərvətlərdən asılı olmaması, istehsal və ixrac imkanlarının genişləndirilməsi uzunmüddətli inkişafın əsas vəzifələrindən biri kimi müəyyənləşdirilib. Bu yanaşma gələcək nəsillər üçün daha dayanıqlı iqtisadi mühitin formalaşdırılmasına hesablanıb.

İlham Əliyevin prezidentliyi dövründə Azərbaycanın hərbi qüdrətinin artırılması dövlət siyasətinin mühüm istiqamətlərindən biri olub. Silahlı Qüvvələrin maddi-texniki təminatının yaxşılaşdırılması, hərbi hazırlığın yüksəldilməsi və müdafiə imkanlarının genişləndirilməsi ölkənin təhlükəsizliyinin təmin olunmasında əhəmiyyətli rol oynayıb. Uzun illər davam edən bu proses 2020-ci ildə Vətən müharibəsi zamanı özünün ən mühüm tarixi nəticəsini göstərdi. Azərbaycan Ordusunun qəhrəmanlığı və Müzəffər Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə qazanılan Qələbə xalqımızın yaddaşında silinməz iz buraxdı.

Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün bərpası və 2023-cü ildə suverenliyinin bütün ərazisində təmin olunması müasir tariximizin ən əlamətdar hadisələrindən biri kimi qiymətləndirilir. Bu nəticələr uzun illər doğma torpaqlarına qayıtmaq arzusu ilə yaşayan insanların həyatında da yeni mərhələnin başlanğıcı oldu. Şuşa, Xankəndi, Laçın, Xocalı, Ağdam, Füzuli və digər ərazilərin Azərbaycanın suveren idarəçiliyi altında olması milli yaddaşda xüsusi mənəvi məna daşıyır. Bu tarixi hadisələr ölkənin siyasi və ictimai həyatında yeni reallıqlar formalaşdırıb.

Qazanılan tarixi nailiyyətlərin arxasında Vətən uğrunda canından keçən şəhidlərimizin və sağlamlığını itirən qazilərimizin misilsiz fədakarlığı dayanır. Onların qəhrəmanlığı Azərbaycan xalqının milli yaddaşında əbədi yaşayacaq. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə şəhid ailələrinin, qazilərin və müharibə veteranlarının sosial müdafiəsinin gücləndirilməsi istiqamətində müxtəlif dövlət proqramları həyata keçirilir. Mənzil təminatı, müalicə, reabilitasiya və sosial xidmətlərin genişləndirilməsi bu kateqoriyadan olan vətəndaşların həyat şəraitinin yaxşılaşdırılmasına yönəlib. Vətən uğrunda göstərilən fədakarlığa ehtiram cəmiyyətin mənəvi dəyərlərinin qorunmasında mühüm yer tutur.

Bu gün Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda müşahidə olunan quruculuq prosesi Azərbaycanın yeni inkişaf mərhələsinin ən böyük layihələrindən biridir. Müharibənin dağıntılarından sonra həmin ərazilərdə müasir yaşayış mühitinin yaradılması, nəqliyyat və kommunikasiya şəbəkələrinin qurulması, iqtisadi fəaliyyətin bərpası böyük təşkilati və maliyyə resursları tələb edir. Yeni yaşayış məntəqələrinin salınması, hava limanlarının, avtomobil yollarının, tunellərin, məktəblərin və digər obyektlərin inşası bölgənin gələcək inkişafına hesablanmış layihələrdir. Böyük Qayıdış proqramı çərçivəsində insanların doğma yurdlarına köçürülməsi isə görülən işlərin sosial və mənəvi əhəmiyyətini daha da artırır.

Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi dövründə ölkənin beynəlxalq münasibətlər sistemində mövqeyinin gücləndirilməsi də diqqət çəkən istiqamətlərdəndir. Azərbaycan müxtəlif dövlətlərlə siyasi, iqtisadi və humanitar əməkdaşlıq əlaqələrini genişləndirərək beynəlxalq təşəbbüslərdə iştirakını artırıb. Enerji təhlükəsizliyi, regional nəqliyyat bağlantıları və çoxtərəfli diplomatik münasibətlər ölkənin xarici siyasət gündəliyində mühüm yer tutur. Azərbaycanın beynəlxalq tədbirlərə ev sahibliyi etməsi və müxtəlif əməkdaşlıq platformalarında təmsil olunması onun diplomatik imkanlarının genişlənməsinə şərait yaradır.

Ölkənin gələcəyinin formalaşdırılmasında təhsil, elm və insan kapitalının inkişafı da xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Müasir dövlətin əsas sərvətlərindən biri savadlı, peşəkar və yaradıcı düşüncəyə malik vətəndaşlarıdır. Bu baxımdan təhsil müəssisələrinin maddi-texniki bazasının yenilənməsi, gənclərin bilik və bacarıqlarının artırılması, rəqəmsal imkanların genişləndirilməsi və innovativ təşəbbüslərin dəstəklənməsi strateji vəzifələr sırasında yer alır. Azərbaycanın gələcək inkişafı üçün iqtisadi imkanlarla yanaşı, yüksək ixtisaslı insan potensialının formalaşdırılması da mühüm şərtdir.

Sosial siyasət sahəsində həyata keçirilən tədbirlər isə dövlətin iqtisadi inkişafının insanların həyat keyfiyyətinə təsirini artırmaq məqsədi daşıyır. Pensiya və sosial müavinət sisteminin təkmilləşdirilməsi, məşğulluğun dəstəklənməsi, səhiyyə xidmətlərinin inkişafı və regionlarda sosial infrastrukturun genişləndirilməsi bu istiqamətdə görülən işlərdəndir. İnsanların rifahının yüksəldilməsi, həssas sosial qrupların müdafiəsi və vətəndaşların dövlət xidmətlərinə çıxış imkanlarının yaxşılaşdırılması uzunmüddətli sosial inkişaf baxımından əhəmiyyətlidir.

Azərbaycanın qarşısında duran növbəti vəzifələr isə qazanılmış nailiyyətlərin daha geniş inkişaf imkanlarına çevrilməsi ilə bağlıdır. Qarabağ və Şərqi Zəngəzurun ölkənin ümumi iqtisadi həyatına inteqrasiyası, qeyri-neft sektorunun gücləndirilməsi, yaşıl enerji istehsalının artırılması, yeni texnologiyaların tətbiqi və beynəlxalq iqtisadi tərəfdaşlıqların inkişaf etdirilməsi gələcək mərhələnin əsas istiqamətləri kimi çıxış edir. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən dövlət proqramları bu məqsədlərin reallaşdırılmasına yönəlib.

Bütövlükdə, Prezident İlham Əliyevin fəaliyyəti Azərbaycanın müasir dövlətçilik tarixində mühüm siyasi hadisələr, strateji qərarlar və genişmiqyaslı layihələrlə xarakterizə olunan bir dövrü əhatə edir. Ərazi bütövlüyünün bərpası, suverenliyin təmin edilməsi, azad edilmiş torpaqlarda yeni həyatın qurulması, iqtisadi imkanların genişləndirilməsi və beynəlxalq əməkdaşlığın inkişafı həmin dövrün əsas istiqamətləridir. Azərbaycanın qarşısında indi bu nəticələri davamlı tərəqqiyə çevirmək, vətəndaşların rifahını yüksəltmək və gələcək nəsillər üçün daha inkişaf etmiş dövlət qurmaq kimi mühüm məqsədlər dayanır. Bu baxımdan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə həyata keçirilən siyasət Azərbaycanın bugünkü inkişaf mənzərəsinin və gələcək strateji hədəflərinin formalaşmasında mühüm yer tutur.

Təhsil sistemi hər bir cəmiyyətin gələcək inkişaf vektorunu müəyyən edir, intellektual potensialını formalaşdırır. Məktəb mühitinin sağlam, təhlükəsiz, nizam-intizamlı və qarşılıqlı hörmətə əsaslanan bir ab-havada qurulması üçün müxtəlif tənzimləyici mexanizmlər mövcuddur ki, bunların da arasında geyim qaydaları və xarici görünüş mədəniyyəti xüsusi yer tutur. Qədim dövrlərdən bəri geyim təkcə fiziki bədəni qoruyan bir vasitə deyil, həm də insanın daxili dünyasının, cəmiyyətə baxışının, əxlaqi dəyərlərinin və aid olduğu qrupa münasibətinin vizual ifadəsi olmuşdur.

Məktəb mühitində geyim mədəniyyətinin tənzimlənməsi heç də birtərəfli məhdudiyyət və ya inzibati təzyiq vasitəsi kimi qiymətləndirilməməlidir; əksinə, bu, təhsil prosesinin iştirakçısı olan hər bir kəsin hüquq və azadlıqlarının digər şəxslərin hüquqları ilə harmoniya təşkil etməsini təmin edən sosial müqavilədir. Şagirdlər baxımından yanaşdıqda, məktəb forması uşaqların gündəlik həyatında "şəxsi məkan" ilə "ictimai məkan" arasında körpü rolunu oynayır. Hər bir uşaq fərqli sosial, iqtisadi və mədəni mühitdən gəlir. Ailələrin maddi imkanlarındakı fərqliliklər təbii olaraq uşaqların gündəlik geyim tərzi və brend seçimlərində də özünü büruzə verə bilər. Vahid məktəb formasının tətbiqi mənfi tendensiyaların qarşısını alır, sinif otağında hər kəsin bərabər hüquqlu təhsilalan olduğu hissini gücləndirir. Uşaq dərk edir ki, əsas dəyər onun geyiminin qiyməti deyil, zəkası, intizamı, təşəbbüskarlığı və əldə etdiyi biliklərdir.

Şagirdlərin geyim formalarının seçilməsi zamanı yalnız vizual bərabərlik deyil, həm də uşaqların fizioloji inkişafı, sağlamlığı və təhlükəsizliyi qəti şəkildə əsas götürülür. Məktəb yaşı uşaqların intensiv böyüdüyü, skelet sisteminin formalaşdığı və metabolizmin sürətli olduğu bir dövrdür. Buna görə də təhsilalanların geyimlərinin istehsalında istifadə olunan materialların keyfiyyəti birincidərəcəli əhəmiyyət daşıyır. Sintetik və tərkibində zərərli kimyəvi birləşmələr olan parçaların istifadəsi uşaqlarda müxtəlif allergik reaksiyalara, dəri xəstəliklərinə və uzunmüddətli oturuş zamanı fiziki narahatlığa səbəb ola bilər. Tələblərə uyğun olaraq, məktəb formaları adətən tərkibində təbii liflərin üstünlük təşkil etdiyi, havalandırma qabiliyyəti yüksək olan, hərəkəti məhdudlaşdırmayan elastik və rahat parçalardan hazırlanmalıdır. Geyim formalarının rəng palitrasına gəldikdə isə, insan psixologiyasına təsirlər nəzərə alınaraq adətən tünd göy, tünd yaşıl, tünd qəhvəyi, boz və ya qara kimi sakit, neytral çalarlara üstünlük verilir. Bu rənglər şagirdlərin sinifdə diqqətini yayındırmır, əksinə onların emosional fonunu tarazlayır, beyinin tədris prosesinə və intellektual fəaliyyətə daha dərin köklənməsinə şərait yaradır.

Geyim qaydaları yalnız formanın özü ilə məhdudlaşmır; şagirdlərin xarici görünüşü, saç düzümü, gigiyenik vərdişləri və ümumi səliqə-sahmanı da bu sistemin ayrılmaz tərkib hissəsidir. Şagirdlərin saçlarının səliqəli şəkildə yığılması, dırnaqların vaxtında tutulması, ayaqqabıların təmiz və rahat olması, məktəbəqədər gigiyenik qaydalara tam riayət olunması onların həm özlərinə, həm də ətrafdakılara olan hörmətinin göstəricisidir. Gigiyena qaydalarına riayət edilməsi həm də kollektiv daxilində sağlam sanitariya-gigiyena şəraitinin qorunmasına xidmət edir. Şagirdin hər səhər məktəbə səliqəli geyimdə gəlməsi onda məsuliyyət hissini artırır, özünə nəzarət mexanizmini işə salır və gündəlik həyatda nizam-intizama riayət etməyi adət halına gətirir.

Məktəb daxilində təhsilalanlarla yanaşı, təhsilverənlərin – müəllimlərin də geyim qaydaları cəmiyyətin diqqət mərkəzindədir və müstəsna əhəmiyyət daşıyır. Müəllim peşəsi qədimdən bəri müqəddəs və yüksək nüfuza malik bir peşə olub. Cəmiyyətdə müəllim obrazı hər zaman bilik mənbəyi, mənəviyyat carçısı və ən əsası, böyüməkdə olan nəsil üçün canlı örnək deməkdir. Şagirdlər psixoloji xüsusiyyətlərinə görə bəyəndikləri, hörmət etdikləri müəllimlərin davranışlarını, danışıq tərzini və hətta geyim üslubunu şüuraltı olaraq təqlid edirlər. Buna görə də pedaqoji işçilərin geyim tərzi hər zaman işgüzar üslubun, klassik zövqün və yüksək mədəniyyətin etalonu olmalıdır. Müəllimin sinif otağına səliqəli, zövqlü, lakin həddindən artıq dəbdəbəli və ya diqqəti yayındıran elementlərdən uzaq geyimdə daxil olması şagirdlərdə həmin fənnə və ümumilikdə təhsil ocağına qarşı dərin hörmət hissi formalaşdırır.

Pedaqoji işçilər üçün müəyyən edilən etik davranış və geyim standartları həm də kollektiv daxilində sağlam peşəkar mühitin yaradılmasına xidmət edir. Müəllimlər arasında bərabərlik, qarşılıqlı peşəkar hörmət və işgüzar ab-hava məhz bu cür qaydaların tətbiqi ilə tənzimlənir. Müəllimin xarici görünüşünün səliqəli olması valideynlərin də məktəbə və pedaqoji kollektivə olan etibarını artırır. Valideyn övladını təhsil almaq üçün məktəbə göndərərkən əmin olmalıdır ki, onun qarşısında dayanan müəllim təkcə elmi bilikləri ötürmür, həm də həyatı dərketmə, estetik zövq və mənəvi dəyərlər aşılamaq gücünə malik kamil bir şəxsiyyətdir. Geyim mədəniyyəti bu mənada müəllimin daxili intellektual zənginliyinin xarici dünyaya açılan pəncərəsidir. Bu prosesdə ailənin və valideynlərin rolu da danılmazdır. Məktəb ilə ailə arasında sıx əməkdaşlıq olmadan təhsilalanların geyim qaydalarına riayət etməsini təmin etmək çətin olarardı. Valideynlər övladlarında məktəbəqədər yaşlardan etibarən formaya sevgi, səliqə-sahmana hörmət və qaydalara tabe olmaq mədəniyyətini tərbiyə etməlidirlər. Bəzən yeniyetmələrin yaş dövrü ilə əlaqədar olaraq geyim qaydalarına etiraz etməsi, modaya uyğunlaşmaq istəməsi və ya müəyyən istisnalar tələb etməsi halları baş verir. Belə vəziyyətlərdə valideynlərin məktəb rəhbərliyi və müəllimlərlə birlikdə uşağa düzgün izahat verməsi, qaydaların mahiyyətini anlamasına kömək etməsi vacibdir.

Ümumtəhsil məktəblərində təhsilalanların və təhsilverənlərin geyim qaydaları sadəcə zahiri görünüşü tənzimləyən inzibati sənəd deyil, dərin məzmunlu sosial-pedaqoji və estetik bir konsepsiyadır. Bu qaydalar məktəb daxilində sosial bərabərliyi qoruyur, şagirdlərin sağlamlığını və fiziki rahatlığını təmin edir, diqqətin tədrisə yönəlməsinə şərait yaradır, eyni zamanda müəllimlərin pedaqoji nüfuzunu və peşəkar etikasını möhkəmləndirir. Gələcəyin savadlı, intizamlı, vətənpərvər və estetik zövqə malik vətəndaşlarının yetişdirilməsində məktəb mühiti müstəsna rol oynayır və bu prinsiplərin qorunması təhsilin keyfiyyətinin yüksəldilməsinə güclü təkan verir.

Təhsil cəmiyyətin gələcəyini müəyyənləşdirən, milli-mənəvi dəyərlərin qorunmasında, vətəndaş məsuliyyətinin və sağlam dünyagörüşünün formalaşmasında mühüm rol oynayan strateji sahədir. Müasir dövrdə təhsil müəssisələrinin qarşısında dayanan əsas vəzifələrdən biri yalnız bilikli və savadlı gənclər yetişdirmək deyil, eyni zamanda intizamlı, məsuliyyətli, milli dəyərlərə bağlı və müstəqil düşünmə qabiliyyətinə malik şəxsiyyət formalaşdırmaqdır. Bu baxımdan dövlət ümumi təhsil müəssisələrində təhsilalanların və təhsilverənlərin geyimi ilə bağlı müəyyən edilmiş tələblər məktəb mühitinin təşkili, vahid yanaşmanın formalaşdırılması və təhsil mədəniyyətinin gücləndirilməsi baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Yeni Azərbaycan Partiyasının Sədri cənab İlham Əliyevin partiyanın VIII Qurultayında səsləndirdiyi fikirlər müasir dövrdə ideoloji təhlükəsizliyin, milli birliyin və təhsilin cəmiyyət həyatındakı rolunun nə qədər vacib olduğunu bir daha nümayiş etdirir. Dövlət başçısının vurğuladığı kimi, ideoloji təhlükəsizlik fiziki təhlükəsizlik qədər əhəmiyyətlidir. Xüsusilə informasiya texnologiyalarının sürətlə inkişaf etdiyi, sosial şəbəkələrin insanların dünyagörüşünə ciddi təsir göstərdiyi bir şəraitdə gənc nəslin milli maraqlara, sağlam düşüncəyə və vətənpərvərlik prinsiplərinə əsaslanan ruhda yetişdirilməsi mühüm vəzifədir.

Bu prosesdə məktəbin üzərinə böyük məsuliyyət düşür. Məktəb yalnız bilik və bacarıqların aşılandığı məkan deyil, həm də davranış mədəniyyətinin, qarşılıqlı hörmətin, məsuliyyət hissinin və ictimai həyata münasibətin formalaşdığı sosial mühitdir. Məhz buna görə təhsil müəssisələrində müəyyən edilmiş daxili intizam qaydalarına riayət olunması və vahid yanaşmanın təmin edilməsi ümumi təhsil siyasətinin vacib istiqamətlərindən biri kimi dəyərləndirilməlidir.

Dövlət ümumi təhsil müəssisələrində şagirdlərin vahid məktəbli formasına riayət etməsi, ilk növbədə, təhsilalanlar arasında bərabər münasibətin formalaşmasına xidmət edir. Geyimdə vahid yanaşma şagirdlər arasında sosial-iqtisadi fərqlərin ön plana çıxmasının qarşısını almağa, ayrı-seçkilik risklərini azaltmağa və məktəbdə sağlam psixoloji mühitin möhkəmlənməsinə şərait yaradır.

Məktəbli forması şagirdlərdə kollektivə aidlik, həmrəylik və məsuliyyət hissini gücləndirir. Bu yanaşma uşaqlara məktəbin ümumi qaydalarına hörmət etməyi, fərdi seçimlərlə ictimai məsuliyyət arasında tarazlığı qorumağı öyrədir. Beləliklə, vahid forma yalnız xarici görünüş məsələsi deyil, həm də məktəb mədəniyyətinin, nizam-intizamın və sosial uyğunlaşmanın mühüm elementidir.

Təhsil müəssisələrində geyim qaydalarının tətbiqi, eyni zamanda, valideynlərin və məktəb kollektivinin üzərinə düşən məsuliyyəti də artırır. Qaydaların mahiyyətinin düzgün izah edilməsi, onların bütün şagirdlərə bərabər və ardıcıl şəkildə tətbiqi bu sahədə müsbət nəticələrin əldə olunmasına kömək edir.

əhsil mühitinin keyfiyyəti yalnız tədrisin məzmunu və müəllimin peşə hazırlığı ilə məhdudlaşmır. Müəllimin davranışı, ünsiyyət mədəniyyəti, şəxsi nümunəsi və xarici görünüşü də şagirdlərin tərbiyəsinə, məktəb mühitinə münasibətinə təsir göstərən amillərdəndir. Bu baxımdan dövlət ümumi təhsil müəssisələrində təhsilverənlərin geyimi ilə bağlı tələblərin müəyyənləşdirilməsi işgüzar münasibətlərin və peşəkar məktəb mədəniyyətinin formalaşmasına xidmət edir.

Müəllimin səliqəli, sadə və işgüzar üslubda geyinməsi onun peşəsinə, təhsil müəssisəsinə və pedaqoji fəaliyyətinə məsuliyyətli münasibətini ifadə edir. Eyni zamanda, belə yanaşma müəllimin şagirdlər üçün nümunə rolunu gücləndirir, məktəbdə qarşılıqlı hörmət və peşəkar ünsiyyət prinsiplərinin möhkəmlənməsinə töhfə verir.

Təhsilverənlər üçün vahid yanaşmaya əsaslanan geyim tələbləri məktəbdə təşkilati mədəniyyətin inkişafı, kollektiv həmrəyliyin güclənməsi və təhsil müəssisəsinin ictimai nüfuzunun qorunması baxımından da əhəmiyyətlidir. Bununla yanaşı, geyim müəllimin gündəlik fəaliyyətinə mane olmamalı, rahatlıq və funksionallıq prinsipləri nəzərə alınmalıdır. Əsas məqsəd zahiri görünüşü ön plana çıxarmaq deyil, tədris prosesinə uyğun, səliqəli və peşəkar iş mühitini təmin etməkdir.

Təhsilalanlar və təhsilverənlər üçün müəyyən edilmiş geyim tələblərinin səmərəli tətbiqi bütün tərəflərin əməkdaşlığını tələb edir. Məktəb rəhbərliyi, müəllimlər və valideynlər qaydaların mahiyyətini düzgün anlamalı, onların tətbiqində ardıcıllıq və qarşılıqlı hörmət prinsiplərini əsas götürməlidirlər. Bu yanaşma məktəbdə intizamın inzibati tələb kimi deyil, ümumi məsuliyyət və sağlam təhsil mühitinin ayrılmaz hissəsi kimi qəbul edilməsinə şərait yaradır.

Nəticə etibarilə, dövlət ümumi təhsil müəssisələrində geyimlə bağlı tələblər təhsilin keyfiyyətinə, məktəbdaxili nizam-intizama və sağlam sosial münasibətlərin formalaşmasına xidmət edən ümumi yanaşmanın tərkib hissəsidir. Bu tələblərin düzgün tətbiqi şagirdlərdə bərabərlik və aidlik hissini gücləndirir, müəllimlərin peşəkar nüfuzunu dəstəkləyir və məktəbin tərbiyəvi funksiyasını möhkəmləndirir.

Güclü dövlətin və sağlam cəmiyyətin təməli savadlı, vətənpərvər, məsuliyyətli və milli dəyərlərinə bağlı gənc nəslin yetişdirilməsindən keçir. Bu məqsədə nail olmaq üçün təhsil müəssisələrində vahid yanaşmanın, qarşılıqlı hörmətin, intizamın və peşəkar davranış mədəniyyətinin qorunması mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Vahid geyim tələbləri də məhz bu ümumi məqsədə xidmət edən, məktəbdə sağlam və nizamlı təhsil mühitinin formalaşmasına töhfə verən vasitələrdən biridir.

Müasir geosiyasi reallıqlar dövlətlər arasında qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsini, iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsini və ortaq maraqlara əsaslanan tərəfdaşlığın inkişafını zəruri edir. Bu baxımdan Azərbaycanla Mərkəzi Asiya ölkələri arasında münasibətlərin dərinləşməsi xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Prezident İlham Əliyevin oktyabrın 8-də Türkmənistanın Türkmənbaşı şəhərində Azərbaycan Respublikası və Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının 8-ci Məşvərət görüşündəki çıxışı əməkdaşlığın strateji istiqamətlərini, əldə olunan nəticələri və qarşıdakı hədəfləri əhatə edir.

Azərbaycanın ötən ilin noyabrında Məşvərət formatına tamhüquqlu üzv qəbul edilməsi regional əməkdaşlığın genişlənməsində mühüm mərhələdir. Bu qərar ölkəmizin Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə artan əlaqələrinin və qarşılıqlı etimadın göstəricisidir. Prezident İlham Əliyevin bu təşəbbüsə dəstəyə görə həmkarlarına təşəkkür etməsi, Türkmənistanın və Qurbanqulu Berdiməhəmmədovun rolunu qeyd etməsi tərəfdaşlıq münasibətlərinin əhəmiyyətini təsdiqləyir. Azərbaycanın formata tamhüquqlu üzvlüyü Xəzərin hər iki sahilində yerləşən ölkələr arasında siyasi və iqtisadi əlaqələrin daha da möhkəmlənməsinə şərait yaradır.

İqtisadi əməkdaşlıq bu tərəfdaşlığın əsas istiqamətlərindən biridir. Ötən il Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ölkələri ilə ticarət dövriyyəsinin 50 faizdən çox artması, ölkəmizdə həmin dövlətlərin kapitalı ilə 400-dən artıq şirkətin fəaliyyət göstərməsi əlaqələrin real nəticələrini nümayiş etdirir. Qazaxıstan, Özbəkistan və Qırğızıstanla yaradılmış birgə investisiya fondları isə yeni istehsal müəssisələrinin qurulması, sənaye əməkdaşlığının genişləndirilməsi və xarici bazarlara birgə çıxış üçün geniş imkanlar yaradır. Prezident İlham Əliyevin vurğuladığı kimi, biz yalnız qarşılıqlı ticarəti artırmaqla kifayətlənməməliyik, həm də birlikdə investisiya qoymalı, istehsal etməli və xarici bazarlara çıxmalıyıq.

Nəqliyyat və logistika sahəsində əməkdaşlıq Azərbaycanın regional mövqeyini daha da gücləndirir. Xəzər dənizi üzərindən daşımaların artması, nəqliyyat infrastrukturunun inkişafı və Orta Dəhlizin əhəmiyyətinin yüksəlməsi Mərkəzi Asiya ilə Avropa arasında əlaqələrin genişlənməsinə xidmət edir. Orta Dəhliz üzrə yükdaşımaların ötən il 10 faizdən çox, cari ilin ilk səkkiz ayında isə təxminən 20 faiz artması bu marşrutun artan imkanlarını nümayiş etdirir. “Rəqəmsal İpək Yolu” layihəsi və Xəzərin dibi ilə fiber-optik xətlərin inkişafı da regionun nəqliyyat və rəqəmsal bağlantılarının möhkəmləndirilməsi baxımından əhəmiyyətlidir.

Energetika sahəsi də tərəfdaşlığın mühüm istiqamətlərindəndir. Türkmənistan və Qazaxıstan neftinin Azərbaycan ərazisi vasitəsilə nəqli ölkəmizin tranzit rolunu artırır. Eyni zamanda, Qazaxıstan və Özbəkistanla yaşıl enerji dəhlizinin yaradılması istiqamətində aparılan işlər bərpaolunan enerji sahəsində yeni əməkdaşlıq imkanları formalaşdırır. Bu təşəbbüslər regionun enerji təhlükəsizliyinə töhfə verməklə yanaşı, beynəlxalq enerji bazarları ilə əlaqələrin şaxələndirilməsinə də xidmət edir.

Ölkələrimiz arasında dostluq münasibətləri humanitar sahədə də konkret nümunələrlə möhkəmlənir. Özbəkistanın Füzulidə Mirzə Uluqbəy adına məktəb, Qazaxıstanın Kurmanqazı adına Uşaq Yaradıcılıq Mərkəzi, Qırğızıstanın isə Ağdamda Manas adına məktəb inşa etməsi qardaş dəstəyinin bariz ifadəsidir. Türkmənistanın Füzulidə məscid tikintisinə töhfəsi də xalqlarımız arasında mənəvi yaxınlığı və həmrəyliyi nümayiş etdirir. Bu təşəbbüslər işğaldan azad edilmiş ərazilərin bərpasına dəstək verməklə yanaşı, dövlətlərimiz arasında humanitar əlaqələri də dərinləşdirir.

Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ilə tərəfdaşlığı siyasi dialoqu, iqtisadi inteqrasiyanı, nəqliyyat bağlantılarını, enerji əməkdaşlığını və humanitar həmrəyliyi vahid məqsədlər ətrafında birləşdirərək regional əlaqələrin daha da dərinləşməsinə xidmət edir. Bu əməkdaşlıq qarşılıqlı etimadın möhkəmləndirilməsi, ortaq maraqların uzlaşdırılması və yeni təşəbbüslərin reallaşdırılması baxımından geniş perspektivlər yaradır. Azərbaycanın Məşvərət formatında tamhüquqlu iştirakı ölkəmizin Mərkəzi Asiya dövlətləri ilə münasibətlərinin keyfiyyətcə yeni mərhələyə yüksəldiyini, regional proseslərdə rolunun və təşəbbüskarlığının artdığını nümayiş etdirir. Eyni zamanda, bu üzvlük Xəzər hövzəsi ilə Mərkəzi Asiya arasında əlaqələrin genişləndirilməsinə, ticarət dövriyyəsinin artırılmasına, nəqliyyat-logistika imkanlarının səmərəli istifadəsinə və enerji sahəsində birgə layihələrin inkişafına əlavə şərait yaradır. Humanitar sahədə qarşılıqlı dəstək və mədəni əlaqələrin möhkəmləndirilməsi isə tərəfdaşlığın yalnız iqtisadi və siyasi maraqlarla məhdudlaşmadığını, xalqlarımız arasında dostluq və qardaşlıq münasibətlərinə söykəndiyini təsdiqləyir. Bütün bunlar Azərbaycanın regional əməkdaşlığın dərinləşdirilməsinə verdiyi töhfəni artırır, ölkələr arasında qarşılıqlı faydaya əsaslanan təşəbbüslərin həyata keçirilməsi və uzunmüddətli tərəfdaşlığın möhkəmləndirilməsi üçün əlverişli zəmin yaradır.

Dünya dövlətlərinin böyük əksəriyyəti bəşəri dövlət olan Azərbaycanla ikitərəfli siyasi, iqtisadi, mədəni əlaqələr saxlayır. Belə münasibətlər dövlətlərin inkişafını sürətləndirir, modernləşdirir. Bu əlaqələr Azərbaycanın ərazi bütövlüyü tam bərpa olunduqdan sonra daha da genişlənib. Türkdilli dövlətlərlə ikitərəfli münasibətlər çoxtərəfli münasibətlər formatında da davam etdirilməkdədir. Bu sıradan Mərkəzi Asiya dövlətləri də istisna deyil. Bu əlaqələr müxtəlif tədbirlərlə, görüşlərlə uğurla davam etdirilir.

Oktyabrın 8-də Türkmənistanın Türkmənbaşı şəhərində Azərbaycan Respublikası və Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının 8-ci Məşvərət görüşü də bu əlaqələrin təzahürüdür. Görüşdə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev çıxışında Azərbaycanın Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının Məşvərət formatının üzvü olmasının Türkmənistan Prezidenti Qurbanqulu Məlikquliyeviç Berdiməhəmmədovun təşəbbüsü ilə keçən il Avazada gerçəkləşdiyini, iki dövlət arasında siyasi dialoqun intensivliyini, ikitərəfli əlaqələrin daha da gücləndirildiyini, Türkmənistanın Füzuli şəhərində məscid, Özbəkistanın Füzulidə Mirzə Uluqbəy adına məktəb, Qazaxıstanın Kurmanqazı adına Uşaq Yaradıcılıq Mərkəzi və Qırğızıstanın Ağdamda Manas adına məktəb inşa etdirdiyini xatırladaraq Azərbaycanın Mərkəzi Asiya ölkələri ilə qarşılıqlı fəaliyyətinin xeyli genişləndiyini də bildirdi. Çıxışında Azərbaycanın Qazaxıstanla, Özbəkistanla və Qırğızıstanla birgə investisiya fondları yaradıldığını diqqətə çatdıran dövlət başçımız dedi: “Bu fondların hər birinin kapitalı yüz milyonlarla dollar məbləğindədir. Hesab edirəm ki, birgə layihələrin həyata keçirilməsi, yeni istehsal müəssisələrinin yaradılması və sənaye əməkdaşlığının genişləndirilməsi üçün, ilk növbədə, onların potensialından daha fəal şəkildə istifadə olunmalıdır. Biz yalnız qarşılıqlı ticarəti artırmaqla kifayətlənməməliyik, həm də birlikdə investisiya qoymalı, istehsal etməli və xarici bazarlara çıxmalıyıq”.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev çıxışında Xəzər dənizinin ölkələr arasında qarşılıqlı nəqliyyat əlaqələrinin aparılmasında, Xəzərin sahillərində mövcud olan nəqliyyat infrastrukturunun Mərkəzi Asiya və daha geniş ərazilərlə birləşdirilməsində əhəmiyyətindən söz açaraq dedi ki, “Son illərdə nəqliyyat imkanlarımızı davamlı şəkildə genişləndiririk. Biz nəqliyyat infrastrukturuna, dəniz limanlarının, aeroportların, dəmir və avtomobil yollarının inkişafına böyük sərmayə qoymuşuq. Bu gün Xəzər dənizi vasitəsilə daşımaların həcmlərində əhəmiyyətli dərəcədə artım müşahidə edirik. Ortaq məqsədimiz bu marşrutları daha səmərəli və rəqabətədavamlı etməkdir. Paralel olaraq, “Rəqəmsal İpək Yolu” layihəsi həyata keçirilir və Xəzər dənizinin dibi ilə fiber-optik xətlərin inkişafı üçün işlər görülür. Orta Dəhliz getdikcə daha mühüm əhəmiyyət kəsb edir - keçən il bu marşrut üzrə tranzit yükdaşımaların həcmi 10 faizdən çox, bu ilin ilk səkkiz ayında isə təxminən daha 20 faiz artıb”.

Azərbaycanın enerji resurslarının Mərkəzi Asiyadan beynəlxalq bazarlara tranzitində mühüm rol oynadığını, Türkmənistandan və Qazaxıstandan neftin ölkəmiz vasitəsilə nəql olunduğunu, bu daşımaların həcminin artdığını, bərpaolunan enerji sahəsində əməkdaşlığın davamlı olaraq genişləndiyini, yaşıl enerji dəhlizi yaratmaq üçün Qazaxıstan və Özbəkistanla birgə iş aparıldığını da xatırladan Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev çıxışında həm də əminliklə dedi ki, “...əməkdaşlıq formatımızın geosiyasi əhəmiyyəti təkcə energetika və nəqliyyat sahələrində birgə layihələrlə yekunlaşmır. Ölkələrimizdə sülh, təhlükəsizlik, siyasi və iqtisadi sabitlik bütün nailiyyətlərimizin təməli, Mərkəzi Asiya ölkələrinin və Azərbaycanın gələcək uğurlu inkişafının, qarşılıqlı fəaliyyətimizin möhkəmlənməsinin təminatıdır”.

Türkmənistanın Türkmənbaşı şəhərində Azərbaycan Respublikası və Mərkəzi Asiya Dövlət Başçılarının 8-ci Məşvərət görüşündə Prezident İlham Əliyevin çıxışı dövlətlərarası münasibətlər sistemində siyasi manifest kimi dinlənildi və Azərbaycan dövlətinin bəşəriliyinin təsdiqi kimi tarixləşdi.

3 oktyabr 1993-cü il müstəqil Azərbaycanın müasir tarixində mühüm dönüş mərhələsi kimi səciyyələnir. Həmin gün keçirilən prezident seçkilərində xalqın böyük əksəriyyətinin etimadını qazanan Ümummilli Lider Heydər Əliyevin dövlət başçısı seçilməsi müstəqil dövlətçiliyin möhkəmləndirilməsi istiqamətində yeni mərhələnin başlanğıcı oldu.

Belə bir şəraitdə Ulu Öndər Heydər Əliyevin siyasi hakimiyyətə qayıdışı qanunsuz silahlı dəstələrin zərərsizləşdirilməsinə, dövlət çevrilişi cəhdlərinin qarşısının alınmasına və ölkənin parçalanma təhlükəsindən xilas edilməsinə imkan verdi. Heydər Əliyev respublikada ictimai-siyasi sabitliyin bərqərar edilməsi, dövlət qurumlarının formalaşdırılması, müstəqilliyin qorunması və sosial-iqtisadi inkişaf üçün etibarlı zəminin yaradılması istiqamətində genişmiqyaslı və ardıcıl tədbirlər həyata keçirdi. Bununla yanaşı, ordu quruculuğuna xüsusi diqqət yetirilməsi dövlətin müdafiə qabiliyyətinin gücləndirilməsinə və milli təhlükəsizliyin təmin olunmasına mühüm zəmin yaratdı.

Dövlət müstəqilliyinin dayanıqlılığı üçün siyasi sabitliklə yanaşı, iqtisadi müstəqilliyin də təmin olunması vacib idi. Bu baxımdan Ulu Öndər Heydər Əliyevin müəyyən etdiyi neft strategiyası xüsusi əhəmiyyət daşıyır. 1994-cü il sentyabrın 20-də imzalanan “Əsrin müqaviləsi” ölkənin enerji sektoruna xarici sərmayələrin cəlb olunmasına, enerji ehtiyatlarının dünya bazarlarına çıxarılmasına və Azərbaycanın beynəlxalq iqtisadi əlaqələrinin genişlənməsinə şərait yaratdı. Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft kəməri və Bakı-Tbilisi-Ərzurum qaz kəməri kimi layihələr sonrakı illərdə ölkənin regional enerji əməkdaşlığında rolunu daha da artırdı.

Ulu Öndərin dövlətçilik konsepsiyasının əsasını demokratik, hüquqi və dünyəvi dövlət quruculuğu təşkil edirdi. 12 noyabr 1995-ci il tarixində ümumxalq səsverməsi ilə qəbul edilən Konstitusiya müstəqil dövlətin hüquqi bazasını formalaşdırdı, hakimiyyət bölgüsü prinsipini təsbit etdi, insan hüquq və azadlıqlarının təminatını dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən biri kimi müəyyənləşdirdi. Sonrakı dövrdə məhkəmə-hüquq sisteminin təkmilləşdirilməsi, Konstitusiya Məhkəməsi və Ombudsman təsisatlarının yaradılması, ölüm hökmünün ləğvi, senzuranın aradan qaldırılması kimi addımlar siyasi-hüquqi islahatların mühüm istiqamətlərini təşkil etdi.

Heydər Əliyevin dövlətçilik irsində azərbaycançılıq ideologiyası da xüsusi yer tutur. Bu məfkurə milli-mənəvi dəyərlərin qorunması, tarixi yaddaşın möhkəmləndirilməsi, milli özünüdərkin inkişafı və dünyanın müxtəlif ölkələrində yaşayan azərbaycanlıların vahid ideya ətrafında birləşdirilməsi baxımından mühüm istiqamətə çevrildi. Dünya Azərbaycanlılarının qurultaylarının keçirilməsi və diaspor təşkilatlanmasının gücləndirilməsi də bu siyasətin davamlı xarakter daşıdığını göstərdi.

Ulu Öndərin xarici siyasət kursunda Azərbaycanın beynəlxalq münasibətlər sistemində müstəqil aktor kimi mövqeyinin möhkəmləndirilməsi əsas prioritetlərdən biri idi. Milli maraqlara əsaslanan xarici siyasət nəticəsində beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlıq genişləndirildi, Azərbaycanın regional və qlobal layihələrdə iştirakı artdı. Böyük İpək Yolunun bərpası, Avropa-Qafqaz-Asiya nəqliyyat dəhlizinin inkişafı, enerji və kommunikasiya layihələri ölkənin beynəlxalq əlaqələrinin şaxələndirilməsinə xidmət etdi.

Ölkəmizin ərazi bütövlüyünün bərpası isə Heydər Əliyevin xarici siyasətinin əsas istiqamətlərindən biri olaraq qalırdı. Ulu Öndər beynəlxalq təşkilatlarda və müxtəlif dövlətlərlə görüşlərində Ermənistanın Azərbaycana qarşı təcavüzünün nəticələrini diqqətə çatdırır, münaqişənin Azərbaycanın ərazi bütövlüyü və beynəlxalq hüququn prinsipləri əsasında həllini müdafiə edirdi. Bununla yanaşı, dövlətin hərbi-siyasi və iqtisadi imkanlarının gücləndirilməsi gələcəkdə qarşıya qoyulan milli məqsədlərin reallaşdırılması üçün əsaslı zəmin formalaşdırdı.

15 oktyabr 2003-cü ildə İlham Əliyevin Prezident seçilməsi ilə Ümummilli Lider Heydər Əliyevin müəyyən etdiyi dövlətçilik siyasəti yeni mərhələdə davam etdirildi. Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə ölkənin iqtisadi və müdafiə potensialı gücləndirildi, ordu quruculuğuna xüsusi diqqət yetirildi, Azərbaycanın beynəlxalq mövqeləri daha da möhkəmləndirildi. Bu siyasətin mühüm nəticələrindən biri 2020-ci il Vətən müharibəsi və 2023-cü ildə keçirilən lokal antiterror tədbirləri nəticəsində ölkənin ərazi bütövlüyünün və suverenliyinin tam təmin olunması oldu.

Tarixi Zəfər regionda yeni reallıqlar formalaşdırmaqla yanaşı, qarşılıqlı sülh və əməkdaşlıq üçün yeni imkanlar yaratdı. Hazırda işğaldan azad edilmiş ərazilərdə həyata keçirilən genişmiqyaslı bərpa-quruculuq işləri, müasir infrastrukturun yaradılması və Böyük Qayıdış proqramının icrası bu mərhələnin əsas istiqamətlərini təşkil edir. Ərazi bütövlüyünün və suverenliyin təmin olunması ilə Azərbaycan regionda davamlı sülhün, təhlükəsizliyin və əməkdaşlığın möhkəmləndirilməsinə yönəlmiş yeni siyasi mərhələyə qədəm qoyub.